Cúm mùa do virus cúm A, B gây ra và lây rất nhanh qua giọt bắn. Phần lớn người khỏe mạnh sẽ tự hồi phục sau khoảng một tuần. Tuy nhiên, virus không chỉ dừng lại ở mũi họng. Khi xuống sâu đường hô hấp dưới hoặc kích hoạt phản ứng viêm mạnh trong cơ thể, bệnh có thể chuyển biến rất nhanh. Dưới đây là những biến chứng thường gặp và đáng lo nhất.
Viêm phổi là biến chứng phổ biến và cũng là nguyên nhân chính khiến người bệnh cúm phải nhập viện. Có hai con đường dẫn tới viêm phổi. Thứ nhất là chính virus cúm gây viêm phổi nguyên phát, bệnh tiến triển nhanh, khó thở rõ rệt chỉ sau 1–2 ngày. Thứ hai là viêm phổi thứ phát do vi khuẩn: niêm mạc đường hô hấp đang bị virus làm tổn thương nên vi khuẩn như phế cầu, tụ cầu dễ xâm nhập.
Điều đáng chú ý là viêm phổi thứ phát thường xuất hiện đúng lúc người bệnh tưởng mình sắp khỏi. Ví dụ, một người đã hạ sốt được 2–3 ngày, bỗng sốt cao trở lại, ho đờm đục xanh hoặc vàng và thấy tức ngực. Đây là kịch bản rất điển hình mà nhiều người bỏ qua vì nghĩ "cúm lại" hoặc "mới ốm dậy nên mệt".
Virus cúm có thể gây viêm cơ tim, màng ngoài tim, đồng thời làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim hay đột quỵ trong những ngày đầu mắc bệnh, nhất là ở người đã có bệnh tim mạch. Cơ chế là phản ứng viêm toàn thân làm máu dễ đông hơn, mạch máu chịu áp lực lớn hơn, trong khi cơ thể đang sốt khiến tim phải làm việc nhiều hơn bình thường.
Triệu chứng báo hiệu thường khá mơ hồ: đau tức ngực, hồi hộp, mệt lả, khó thở khi gắng sức nhẹ. Vì dễ lẫn với cảm giác mệt do cúm nên nhiều trường hợp phát hiện muộn.
Ở trẻ em, cúm đôi khi gây co giật do sốt cao, hiếm hơn là viêm não, viêm cơ. Trẻ có thể lơ mơ, quấy khóc bất thường, nôn nhiều hoặc mất tỉnh táo. Dù tỷ lệ thấp, đây là nhóm biến chứng có thể để lại di chứng lâu dài nếu xử trí chậm.
Trong trường hợp nặng, cơ thể phản ứng quá mức với nhiễm trùng, dẫn đến nhiễm trùng huyết, tụt huyết áp, suy hô hấp, suy thận. Đây là giai đoạn nguy kịch cần điều trị tại đơn vị hồi sức. Điểm chung của các ca diễn tiến nặng là bệnh nhân thường đến muộn, sau nhiều ngày tự điều trị tại nhà.
Cúm còn là "cú hích" khiến bệnh mạn tính mất kiểm soát. Người tiểu đường có thể bị rối loạn đường huyết, bệnh nhân hen hoặc COPD lên cơn cấp, người suy tim dễ phù và khó thở hơn. Nhiều khi bệnh nền xấu đi mới là lý do khiến người bệnh phải nhập viện, chứ không phải bản thân cơn cúm.
Biết lúc nào cần đi khám quan trọng không kém việc biết cúm nguy hiểm thế nào. Thay vì chờ đến khi mệt lả, bạn nên theo dõi các dấu hiệu dưới đây và đến cơ sở y tế sớm nếu gặp bất kỳ dấu hiệu nào.
Thở nhanh, thở gắng sức, thấy tức nặng ngực, không nói trọn câu vì hụt hơi là những tín hiệu cần đi khám ngay. Ho kéo dài, ho ra đờm đục hoặc lẫn máu, đau ngực khi hít sâu cũng cho thấy phổi có thể đang bị tổn thương. Nếu môi hoặc đầu ngón tay tím tái thì đây là tình huống khẩn cấp.
Sốt cao liên tục trên 3 ngày dù đã dùng thuốc hạ sốt, hoặc đã hết sốt rồi lại sốt cao trở lại, là dấu hiệu gợi ý bội nhiễm vi khuẩn. Đừng chỉ tăng liều thuốc hạ sốt rồi chờ đợi, vì thuốc chỉ che đi triệu chứng chứ không giải quyết nguyên nhân.
Lú lẫn, ngủ li bì khó đánh thức, co giật, đau đầu dữ dội, nôn liên tục, uống không vào hoặc rất ít đi tiểu (dấu hiệu mất nước) đều là dấu hiệu nặng. Người nhà nên chú ý đặc biệt khi người bệnh là người lớn tuổi, vì họ thường ít sốt cao nhưng lại biểu hiện bằng sự mệt mỏi, lơ mơ, bỏ ăn.
Trẻ nhỏ không tự mô tả được cảm giác khó chịu nên cha mẹ cần quan sát kỹ. Hãy đưa trẻ đi khám ngay nếu trẻ thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bỏ bú hoặc bỏ ăn, quấy khóc dữ dội hoặc ngược lại lừ đừ, da xanh tái, sốt cao khó hạ. Với trẻ dưới 2 tuổi, ngưỡng đi khám nên đặt thấp hơn: chỉ cần thấy trẻ không còn tỉnh táo như thường ngày là đã nên đến cơ sở y tế.
Cúm có thể gặp ở bất kỳ ai, nhưng không phải ai cũng chịu hậu quả như nhau. Có những nhóm mà hệ miễn dịch hoặc cơ địa khiến họ dễ diễn tiến nặng hơn hẳn.
Hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt, đường thở nhỏ nên chỉ một đợt viêm cũng dễ gây khó thở. Trẻ đi nhà trẻ, mẫu giáo lại tiếp xúc gần với nhiều bạn nên càng dễ nhiễm virus và mang bệnh về cho cả gia đình.
Khả năng miễn dịch suy giảm theo tuổi, đồng thời người lớn tuổi thường có nhiều bệnh nền đi kèm. Với nhóm này, cúm không chỉ là bệnh hô hấp mà còn có thể kéo theo suy giảm thể trạng, ngã, nhập viện kéo dài.
Trong thai kỳ, cơ thể thay đổi về miễn dịch, tim phổi nên mẹ bầu dễ diễn tiến nặng khi mắc cúm. Sốt cao còn có thể ảnh hưởng đến thai nhi, vì vậy thai phụ không nên tự ý dùng thuốc mà cần được bác sĩ tư vấn.
Người mắc hen, COPD, tiểu đường, bệnh tim mạch, bệnh thận, bệnh gan mạn, người suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị thuốc ức chế miễn dịch đều nằm trong nhóm nguy cơ cao. Người béo phì cũng được ghi nhận dễ diễn tiến nặng hơn. Nếu bạn thuộc một trong các nhóm này, hãy xem cúm là bệnh cần theo dõi sát chứ không phải bệnh "chịu đựng cho qua".
Phòng ngừa biến chứng gồm hai lớp: hạn chế mắc cúm, và nếu đã mắc thì xử trí đúng để bệnh không chuyển nặng.
Virus cúm biến đổi liên tục nên vắc xin được cập nhật theo từng mùa, và hiệu quả bảo vệ cũng giảm dần theo thời gian. Vì vậy, tiêm nhắc lại hằng năm là cách phòng ngừa hiệu quả nhất. Dù không bảo đảm tránh hoàn toàn việc mắc bệnh, vắc xin giúp giảm đáng kể nguy cơ bệnh nặng và nhập viện. Nhóm nguy cơ cao nêu trên nên được ưu tiên tiêm, và người thân sống cùng họ cũng nên tiêm để tạo "vòng bảo vệ" xung quanh.
Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đeo khẩu trang nơi đông người, che miệng khi ho hắt hơi, vệ sinh bề mặt hay chạm vào như tay nắm cửa, điện thoại. Khi bản thân bị cúm, hãy ở nhà nghỉ ngơi, tránh tiếp xúc gần với người già, trẻ nhỏ và thai phụ trong nhà. Trong gia đình có người bệnh, nên tách riêng đồ dùng cá nhân và giữ phòng thông thoáng.
Nghỉ ngơi đủ, uống nhiều nước, ăn các món dễ tiêu và theo dõi nhiệt độ hằng ngày. Không tự ý dùng kháng sinh vì kháng sinh không diệt được virus cúm; việc dùng bừa còn gây kháng thuốc và làm khó chẩn đoán sau này. Nếu cần thuốc kháng virus, thuốc thường phát huy tác dụng tốt nhất khi dùng sớm, trong vài ngày đầu từ khi khởi phát và phải theo chỉ định của bác sĩ.
Nếu bạn hoặc người thân thuộc nhóm nguy cơ cao, hoặc xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo kể trên, đừng chờ đến khi bệnh nặng mới đến cơ sở y tế. Phòng khám I-Medicare, địa chỉ tại Tầng 1, Tòa nhà The Garden, Đường Mễ Trì, Phường Từ Liêm, Hà Nội, là nơi bạn có thể được thăm khám và theo dõi các triệu chứng liên quan đến cúm một cách thuận tiện.
Quy trình khám cơ bản gồm hỏi bệnh về diễn tiến triệu chứng và bệnh nền, khám lâm sàng như đo nhiệt độ, nghe phổi, kiểm tra nhịp tim. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm đơn giản như test nhanh cúm hoặc một số xét nghiệm cần thiết khác để xác định nguyên nhân và mức độ bệnh. Từ đó, bạn sẽ được tư vấn hướng điều trị, cách chăm sóc tại nhà, thời điểm cần tái khám, cũng như kế hoạch tiêm phòng phù hợp cho mùa sau.
Biến chứng nguy hiểm của cúm mùa như viêm phổi, viêm cơ tim hay nhiễm trùng huyết hoàn toàn có thể xảy ra, nhưng phần lớn có thể phòng tránh nếu bạn tiêm phòng đúng lịch và nhận ra dấu hiệu chuyển nặng đủ sớm. Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi, thai phụ và người có bệnh nền cần được theo dõi sát hơn bình thường. Nếu bạn đang lo lắng về triệu chứng của mình hoặc người thân, hãy đến I-Medicare để được thăm khám và tư vấn kịp thời.
🇻🇳 PHÒNG KHÁM ĐA KHOA I-MEDICARE 🇰🇷
Địa chỉ: Tầng 1, Trung tâm thương mại The Garden, Mễ Trì, Hà Nội
Hotline: 024.3880.3333
Thứ Hai - Thứ Sáu: 8:30 - 19:30 | Thứ Bảy: 8:30 - 17:30 | Chủ nhật: 8:30 - 15:30
Website: imedi.com.vn
Zalo OA: zalo.me/pkdkimedicare
KakaoTalk: http://pf.kakao.com/_WxikRK
Facebook: https://www.facebook.com/pkdk.imedicare
Tiếng Việt
English
한국어
