Chụp X-quang tim phổi thẳng (còn gọi là chụp phim ngực thẳng, hay PA – posteroanterior) là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh cơ bản nhất của vùng ngực. Người bệnh đứng thẳng, áp ngực vào tấm thu hình, tia X đi từ phía sau lưng xuyên qua lồng ngực để tạo thành một bức ảnh đen trắng. Các mô đặc như xương hay tim hiện lên màu trắng, còn phổi chứa nhiều khí nên có màu đen. Nhờ sự tương phản này, bác sĩ đọc được rất nhiều thông tin chỉ từ một tấm phim.
Đây là mục đích quen thuộc nhất. Trên phim thẳng, bác sĩ có thể nhận ra các vùng mờ bất thường do viêm phổi, dấu hiệu tổn thương nghi lao phổi, tình trạng xẹp một phần phổi, hay các nốt mờ cần theo dõi thêm. Với màng phổi, phim thẳng cho thấy khá rõ tràn dịch màng phổi, thường biểu hiện bằng việc góc giữa phổi và cơ hoành bị tù hoặc mất đi. Tràn khí màng phổi, vốn có thể gây khó thở đột ngột, cũng có thể được xác định nhanh bằng kỹ thuật này.
Nói một cách thực tế, nhiều người đi khám vì ho kéo dài vài tuần hoặc đau ngực khi hít sâu, và tấm phim thẳng chính là bước đầu tiên giúp bác sĩ biết nên đi theo hướng nào: nhiễm trùng, tổn thương cơ học hay cần làm thêm các kiểm tra khác.
Chụp X-quang tim phổi thẳng không chỉ nhìn phổi. Bóng tim nằm ngay giữa lồng ngực nên bác sĩ có thể ước lượng kích thước tim thông qua chỉ số tim – lồng ngực (đường kính tim so với bề ngang lồng ngực). Tim to hơn bình thường là một gợi ý để bác sĩ tìm hiểu thêm về tăng huyết áp lâu năm, bệnh van tim hoặc suy tim. Cùng với đó là hình dáng cung động mạch chủ và vùng rốn phổi, nơi các mạch máu lớn đi vào phổi; sự thay đổi ở đây đôi khi phản ánh tình trạng ứ huyết hoặc tăng áp lực trong tuần hoàn phổi.
Cần nói rõ: X-quang chỉ cho thấy hình dáng, không đánh giá được chức năng co bóp của tim. Vì vậy một bóng tim bình thường trên phim chưa thể loại trừ hoàn toàn bệnh tim, và bác sĩ thường phải kết hợp thêm điện tim hoặc siêu âm tim.
Trong cùng một phim, các xương sườn, xương đòn, xương bả vai và cột sống ngực cũng được ghi lại. Bác sĩ có thể phát hiện gãy xương sườn sau chấn thương, biến dạng cột sống, hoặc những bất thường ở cơ hoành. Với người đã đặt ống thở, ống thông hay máy tạo nhịp, phim thẳng còn giúp kiểm tra các thiết bị này có nằm đúng vị trí hay không.
Bác sĩ không chỉ định chụp ngẫu nhiên. Thông thường có ba nhóm tình huống: bạn có triệu chứng, bạn thuộc nhóm nguy cơ cần tầm soát, hoặc bạn đang được theo dõi một bệnh đã biết.
Những dấu hiệu thường khiến bác sĩ nghĩ đến việc chụp phim ngực gồm ho kéo dài trên ba tuần, ho ra máu hoặc đờm lẫn máu, khó thở, đau tức ngực, sốt kéo dài không rõ nguyên nhân, sụt cân không chủ ý hoặc khò khè tái đi tái lại. Với tình huống khó thở xuất hiện khi gắng sức nhẹ kèm phù chân, phim ngực giúp bác sĩ xem xét khả năng suy tim hay ứ dịch ở phổi.
Một ví dụ quen thuộc: một người 55 tuổi hút thuốc nhiều năm, ho khan dai dẳng vài tháng nhưng vẫn cho rằng đó là ho do thói quen. Khi chụp phim thẳng, bác sĩ thấy một vùng mờ nhỏ ở thùy trên. Dù chưa thể kết luận ngay, phát hiện này đủ để chuyển sang bước chụp cắt lớp vi tính và theo dõi sát hơn. Nếu chỉ chờ đến khi triệu chứng nặng lên, thời điểm can thiệp có thể đã muộn.
Chụp X-quang tim phổi thẳng thường nằm trong gói khám sức khỏe tổng quát, khám sức khỏe xin việc, du học hoặc định cư ở một số quốc gia. Trước một cuộc phẫu thuật có gây mê, bác sĩ cũng có thể yêu cầu chụp để chắc chắn phổi và tim đủ điều kiện an toàn. Trong những trường hợp này, kết quả bình thường là điều bạn mong đợi, nhưng đôi khi chính phim kiểm tra lại phát hiện sớm một bất thường chưa gây triệu chứng.
Người từng bị viêm phổi, lao phổi, tràn dịch màng phổi hoặc đang điều trị bệnh phổi mạn tính thường được chụp lại sau một thời gian để so sánh. Bác sĩ đặt hai phim cạnh nhau và xem tổn thương đã thu nhỏ, ổn định hay tiến triển. Điều này hiệu quả hơn nhiều so với việc chỉ dựa vào cảm giác đỡ ho hay đỡ mệt.
Liều tia của một lần chụp ngực thẳng khá thấp, tương đương lượng bức xạ tự nhiên mà con người tiếp xúc trong vài ngày. Dù vậy, nếu bạn đang mang thai hoặc nghi ngờ mình có thai, hãy báo ngay cho kỹ thuật viên và bác sĩ trước khi chụp để được cân nhắc phương án phù hợp, thường là có áo chì bảo vệ hoặc chọn phương pháp khác. Đây là thông tin quan trọng mà nhiều người ngại nói nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn.
Nhiều người nhầm rằng hai cách chụp này chỉ khác nhau ở số lượng phim. Thực ra, chúng khác nhau ở góc nhìn và vì thế khác nhau ở khả năng phát hiện tổn thương.
Với tư thế thẳng, bạn chỉ có một tấm phim nhìn từ sau ra trước. Cách này nhanh, đơn giản, chi phí thấp và đủ để trả lời đa số câu hỏi ban đầu như có viêm phổi không, bóng tim có to không, có dịch hay khí trong khoang màng phổi không. Đây cũng là lựa chọn phổ biến nhất trong khám sức khỏe định kỳ và tầm soát cơ bản.
Tuy nhiên, vì tia X đi xuyên toàn bộ lồng ngực nên các cấu trúc chồng lên nhau trên cùng một mặt phẳng. Một tổn thương nhỏ nằm phía sau bóng tim, phía sau cơ hoành hoặc bị xương sườn, xương đòn che khuất có thể khó thấy, hoặc thấy mà không biết chính xác nó nằm ở đâu theo chiều trước – sau.
Chụp hai tư thế gồm phim thẳng và phim nghiêng, thường người bệnh đứng nghiêng một bên, giơ tay lên cao để không che lồng ngực. Phim nghiêng giúp bác sĩ trả lời câu hỏi mà phim thẳng chưa làm rõ: tổn thương nằm ở thùy nào, ở phía trước hay phía sau, có dính vào xương ức hay cột sống không. Phim nghiêng cũng quan sát tốt hơn góc sườn hoành phía sau, một vị trí mà lượng dịch màng phổi ít có thể bị bỏ sót trên phim thẳng.
Hãy hình dung bạn muốn biết vị trí của một món đồ trong hộp. Nhìn từ phía trước, bạn chỉ biết nó ở đâu theo chiều ngang và chiều dọc. Nhìn thêm từ bên hông, bạn mới biết nó nằm gần hay xa. Phim nghiêng đóng vai trò của góc nhìn thứ hai đó.
Bạn không cần tự quyết định. Với khám sức khỏe thông thường, phim thẳng thường là đủ. Khi phim thẳng có hình mờ nghi ngờ, khi cần xác định rõ vị trí tổn thương hoặc khi bác sĩ nghi ngờ bệnh lý ở trung thất hay sau tim, chụp thêm phim nghiêng sẽ có giá trị. Trong những trường hợp tổn thương phức tạp hơn, bác sĩ có thể đề nghị chụp cắt lớp vi tính ngực để quan sát chi tiết hơn nhiều so với X-quang thường quy.
Nếu bạn đang cần chụp X-quang tim phổi thẳng, phòng khám I-Medicare là một địa chỉ thuận tiện ở khu vực Nam Từ Liêm, Hà Nội.
Địa chỉ: Tầng 1, Toà nhà The Garden, Đường Mễ Trì, Phường Từ Liêm, Hà Nội.
Khi đến phòng khám, bạn sẽ được bác sĩ hỏi về triệu chứng, tiền sử bệnh và các vấn đề sức khỏe đang gặp phải. Dựa trên đó, bác sĩ sẽ chỉ định kiểm tra phù hợp, trong đó có chụp X-quang tim phổi thẳng nếu cần. Việc chụp diễn ra nhanh, thông thường bạn chỉ cần cởi bỏ trang sức, vật dụng kim loại ở vùng cổ và ngực, đứng đúng vị trí theo hướng dẫn của kỹ thuật viên, hít sâu và nín thở trong vài giây. Sau đó, bác sĩ sẽ đọc phim và giải thích kết quả cho bạn.
Tùy tình trạng sức khỏe, ngoài phim X-quang, bác sĩ có thể đề nghị thêm một số xét nghiệm cơ bản như xét nghiệm máu hoặc kiểm tra tim mạch đơn giản để có cái nhìn đầy đủ hơn. Việc kết hợp thăm khám trực tiếp với hình ảnh và xét nghiệm giúp kết luận chính xác hơn so với chỉ nhìn một tấm phim đơn lẻ.
Bạn nên mang theo kết quả khám hoặc phim cũ (nếu có) để bác sĩ so sánh, mặc áo thoáng, dễ cởi và thông báo trước nếu đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai. Hãy kể cụ thể các triệu chứng, thời điểm xuất hiện và các thuốc đang dùng để buổi khám đạt hiệu quả cao nhất.
Chụp X-quang tim phổi thẳng để làm gì? Câu trả lời là giúp bác sĩ sàng lọc nhanh các bệnh về phổi, màng phổi, tim, mạch máu lớn và xương lồng ngực bằng một kỹ thuật an toàn, nhanh và dễ thực hiện. Tùy mục đích, bạn có thể chỉ cần phim thẳng hoặc cần thêm phim nghiêng để xác định rõ vị trí tổn thương. Nếu bạn đang ho kéo dài, khó thở hoặc muốn kiểm tra sức khỏe hô hấp và tim mạch, hãy đến I-Medicare (Tầng 1, Toà nhà The Garden, Đường Mễ Trì, Phường Từ Liêm, Hà Nội) để được bác sĩ tư vấn và chỉ định phù hợp.
🇻🇳 PHÒNG KHÁM ĐA KHOA I-MEDICARE 🇰🇷
Địa chỉ: Tầng 1, Trung tâm thương mại The Garden, Mễ Trì, Hà Nội
Hotline: 024.3880.3333
Thứ Hai - Thứ Sáu: 8:30 - 19:30 | Thứ Bảy: 8:30 - 17:30 | Chủ nhật: 8:30 - 15:30
Website: imedi.com.vn
Zalo OA: zalo.me/pkdkimedicare
KakaoTalk: http://pf.kakao.com/_WxikRK
Facebook: https://www.facebook.com/pkdk.imedicare
Tiếng Việt
English
한국어
