Sốt xuất huyết Dengue diễn tiến theo ba giai đoạn khá rõ: giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Hiểu được điều này giúp bố mẹ không bị bất ngờ trước những thay đổi trong tình trạng của con.
Đây là giai đoạn dễ nhầm lẫn nhất. Trẻ đột ngột sốt cao, thường 39 đến 40 độ C, sốt liên tục và uống thuốc hạ sốt chỉ giảm tạm thời rồi lại tăng. Bé mệt lả, biếng ăn, quấy khóc hoặc ngủ li bì hơn thường ngày. Trẻ lớn có thể kêu đau đầu, đau mỏi người, đau sau hốc mắt. Một số bé buồn nôn, nôn ói hoặc đau bụng nhẹ.
Điểm đáng chú ý là trẻ thường không ho, không sổ mũi nhiều như cảm cúm. Nếu con sốt cao đột ngột mà gần như không có triệu chứng hô hấp, hãy nghĩ đến sốt xuất huyết, nhất là khi gia đình ở khu vực đang có dịch hoặc có người xung quanh mắc bệnh.
Ngoài ra, da trẻ có thể đỏ bừng, hơi sung huyết. Khi đó bạn có thể thấy những chấm xuất huyết nhỏ li ti dưới da, giống vết muỗi đốt nhưng không biến mất khi ấn nhẹ lên. Một cách kiểm tra tại nhà là căng nhẹ vùng da có chấm đỏ, nếu chấm vẫn còn nguyên thì đó là xuất huyết dưới da chứ không phải muỗi cắn.
Đây là giai đoạn quyết định diễn tiến nặng hay nhẹ. Thông thường nhiệt độ của trẻ giảm dần, nhưng cũng chính lúc này huyết tương có thể thoát ra khỏi lòng mạch, khiến máu cô đặc lại và tiểu cầu tụt thấp. Trẻ có thể xuất hiện xuất huyết dưới da nhiều hơn, chảy máu cam, chảy máu chân răng, hoặc ở bé gái lớn là ra máu âm đạo bất thường.
Có trẻ vẫn tỉnh táo, trò chuyện bình thường nhưng bụng bắt đầu đau, tay chân lạnh dần. Với những trường hợp nhẹ, giai đoạn này qua đi trong khoảng 24 đến 48 giờ nếu được theo dõi và bù dịch đầy đủ.
Sau khi qua giai đoạn nguy hiểm, dịch thoát ra ngoài mạch máu được tái hấp thu trở lại. Trẻ ăn ngon hơn, tiểu nhiều hơn, mạch và huyết áp ổn định. Nhiều bé nổi ban đỏ kèm ngứa ở lòng bàn tay, bàn chân, đây là biểu hiện thường gặp khi hồi phục chứ không phải dị ứng thuốc. Dù vậy, bố mẹ vẫn nên cho con nghỉ ngơi và tái khám đúng hẹn, vì tiểu cầu cần thêm thời gian để trở về mức bình thường.
Phần lớn trẻ mắc sốt xuất huyết có thể hồi phục tốt, nhưng một số trường hợp tiến triển thành sốt xuất huyết nặng với sốc, chảy máu nghiêm trọng hoặc suy tạng. Điều quan trọng là những dấu hiệu cảnh báo thường xuất hiện trước khi trẻ thực sự nguy kịch, và đây là "cửa sổ vàng" để can thiệp.
Nếu trong quá trình theo dõi tại nhà bạn thấy con có một trong các biểu hiện dưới đây, đừng chờ qua đêm mới quyết định:
Trong số này, đau bụng và nôn ói liên tục là hai dấu hiệu bố mẹ hay bỏ qua nhất vì tưởng con bị rối loạn tiêu hóa. Thực tế, đau vùng gan do gan to và tràn dịch là tín hiệu cảnh báo kinh điển của sốt xuất huyết nặng.
Sốc là biến chứng nguy hiểm nhất. Lúc này trẻ có thể vã mồ hôi, da lạnh và nhợt nhạt, mạch nhanh nhỏ khó bắt, thở nhanh, môi tím, huyết áp tụt hoặc kẹt. Ở giai đoạn đầu của sốc, một số bé vẫn còn tỉnh nên bố mẹ dễ nghĩ rằng "con vẫn chơi được, chắc ổn". Đây là sai lầm phổ biến vì khi trẻ đã lơ mơ thì tình trạng thường đã tiến triển khá nặng.
Trẻ nhỏ dưới 1 tuổi, trẻ béo phì, trẻ có bệnh nền (tim mạch, hen, rối loạn đông máu) hoặc trẻ từng mắc sốt xuất huyết trước đây đều có nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn. Với những nhóm này, bố mẹ nên đi khám sớm ngay từ ngày sốt đầu tiên thay vì ở nhà đợi vài ngày.
Đây là câu hỏi bố mẹ nào cũng thắc mắc, và câu trả lời là: chưa chắc. Với sốt xuất huyết, hạ sốt có thể là dấu hiệu hồi phục, nhưng cũng có thể là lúc bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm.
Thông thường, trẻ hết sốt vào khoảng ngày thứ 3 đến thứ 5 của bệnh. Nhưng đúng khoảng thời gian này, thành mạch trở nên dễ thấm, huyết tương rò rỉ ra ngoài và tiểu cầu giảm mạnh. Vì vậy, bố mẹ thấy con hết sốt, ăn uống nhẹ nhõm hơn thì dễ thở phào, trong khi bên trong cơ thể bé mới là lúc diễn biến phức tạp nhất.
Khi hồi phục thật sự, trẻ sẽ tỉnh táo hơn, thèm ăn, đi tiểu bình thường, da hồng hào, tay chân ấm. Ngược lại, nếu con hết sốt nhưng vẫn mệt lả, lừ đừ, nôn ói, đau bụng, tay chân lạnh hoặc đi tiểu ít thì đó là dấu hiệu bất ổn, cần đưa đi khám ngay chứ không nên chờ thêm.
Ví dụ, một bé 6 tuổi sốt cao liên tục 3 ngày, sáng ngày thứ 4 hết sốt, mẹ thấy con nằm im cả buổi, chỉ uống được vài ngụm nước và kêu đau bụng. Trường hợp này mẹ không nên nghĩ "con hết sốt là khỏi rồi" mà cần đưa bé đi kiểm tra công thức máu ngay, vì rất có thể con đang bước vào giai đoạn nguy hiểm.
Bố mẹ nên cho trẻ uống nhiều nước, ưu tiên dung dịch oresol pha đúng hướng dẫn, nước lọc, nước trái cây hoặc nước dừa. Trẻ sốt cao chỉ dùng paracetamol theo đúng cân nặng, cách nhau tối thiểu 4 đến 6 giờ; tuyệt đối không dùng aspirin hoặc ibuprofen vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Nên ghi lại thời điểm sốt, lượng nước uống và số lần đi tiểu để bác sĩ có thêm thông tin khi thăm khám. Một lưu ý nhỏ: hạn chế cho trẻ ăn uống thực phẩm màu đỏ hoặc nâu đen vì có thể gây nhầm lẫn khi quan sát nôn ói hoặc phân.
Khi con sốt cao đột ngột 2 ngày trở lên, kèm mệt, đau đầu, nổi chấm đỏ hoặc có biểu hiện bất thường, bố mẹ nên đưa trẻ đi khám thay vì tự theo dõi. Phát hiện sớm giúp bác sĩ theo dõi sát và can thiệp kịp thời, giảm hẳn nguy cơ biến chứng.
Trước tiên hãy giữ bình tĩnh, cho trẻ nghỉ ngơi, bù nước đều đặn và hạ sốt bằng paracetamol đúng liều. Không tự ý dùng kháng sinh, thuốc cảm tổng hợp, không cho con uống thuốc lạ truyền miệng và không chích lể, cạo gió vì có thể gây tổn thương da và chảy máu. Khi đưa con đi khám, bố mẹ nên mang theo ghi chép ngày giờ bắt đầu sốt, các thuốc đã dùng và tình trạng ăn uống, đi tiểu của bé.
Khi thăm khám, bác sĩ sẽ hỏi về diễn biến bệnh, khám lâm sàng toàn thân, kiểm tra da, niêm mạc, vùng bụng, mạch và huyết áp. Về xét nghiệm, thông thường trẻ sẽ được làm công thức máu để xem số lượng tiểu cầu và mức độ cô đặc máu, kèm xét nghiệm phát hiện virus Dengue (như NS1 trong những ngày đầu hoặc kháng thể ở các ngày sau). Dựa trên kết quả và tình trạng thực tế của bé, bác sĩ sẽ tư vấn cho trẻ điều trị ngoại trú có hẹn tái khám hay cần nhập viện theo dõi.
Nếu cần một địa chỉ thăm khám thuận tiện khi nghi ngờ trẻ mắc sốt xuất huyết, bố mẹ có thể đưa bé đến Phòng khám I-Medicare tại Tầng 1, Toà nhà The Garden, Đường Mễ Trì, Phường Từ Liêm, Hà Nội. Tại đây, bé sẽ được bác sĩ thăm khám, chỉ định xét nghiệm cần thiết và hướng dẫn cách chăm sóc tại nhà hoặc hướng xử trí tiếp theo, giúp bố mẹ an tâm hơn trong giai đoạn nhiều lo lắng này. Nên đưa trẻ đi khám sớm, không đợi đến khi có dấu hiệu nặng mới đến cơ sở y tế.
Nhận biết dấu hiệu sốt xuất huyết ở trẻ sớm, đặc biệt là những thay đổi quanh thời điểm hạ sốt, là chìa khoá để con vượt qua bệnh an toàn. Hãy theo dõi sát giai đoạn ngày 3 đến ngày 7, chú ý đau bụng, nôn ói, chảy máu, tay chân lạnh và lượng nước tiểu của bé. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào, hãy đưa con đi khám ngay để được bác sĩ đánh giá chính xác, vì một lần đi khám sớm luôn tốt hơn một lần chờ đợi.
🇻🇳 PHÒNG KHÁM ĐA KHOA I-MEDICARE 🇰🇷
Địa chỉ: Tầng 1, Trung tâm thương mại The Garden, Mễ Trì, Hà Nội
Hotline: 024.3880.3333
Thứ Hai - Thứ Sáu: 8:30 - 19:30 | Thứ Bảy: 8:30 - 17:30 | Chủ nhật: 8:30 - 15:30
Website: imedi.com.vn
Zalo OA: zalo.me/pkdkimedicare
KakaoTalk: http://pf.kakao.com/_WxikRK
Facebook: https://www.facebook.com/pkdk.imedicare
Tiếng Việt
English
한국어
