Nhiều mẹ bầu khi nghe bác sĩ nhắc đến "tiểu đường thai kỳ" thường cảm thấy lo lắng, thậm chí hoang mang vì không biết mình có "bị bệnh tiểu đường thật sự" không. Thực ra, đây là hai khái niệm khác nhau hoàn toàn.
Tiểu đường thai kỳ (hay đái tháo đường thai kỳ) là tình trạng lượng đường trong máu tăng cao, xuất hiện lần đầu tiên trong thời gian mang thai tức là trước khi có thai, người mẹ hoàn toàn bình thường. Cơ chế xảy ra như sau: nhau thai tiết ra các hormone hỗ trợ thai nhi phát triển, nhưng đồng thời những hormone này lại cản trở insulin (hormone giúp đưa đường vào tế bào) hoạt động hiệu quả. Kết quả là đường huyết tăng lên cao hơn mức cho phép.
Điều quan trọng cần hiểu là tình trạng này thường biến mất sau khi sinh. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời trong thai kỳ, hậu quả có thể ảnh hưởng đến cả mẹ lẫn con.
Với mẹ, nguy cơ gồm: tiền sản giật, sinh mổ do thai to, và về lâu dài tăng nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 sau sinh. Với bé, thai to (macrosomia) là mối lo thường gặp nhất bé nặng trên 4kg khiến quá trình sinh nở phức tạp hơn. Ngoài ra, bé có thể bị hạ đường huyết ngay sau sinh vì cơ thể đã quen với lượng đường cao từ mẹ truyền qua.
Đáng chú ý là phần lớn phụ nữ mắc tiểu đường thai kỳ không có triệu chứng rõ ràng. Không mệt mỏi bất thường, không khát nước quá mức, không sụt cân tất cả đều trông rất bình thường. Đây chính là lý do vì sao xét nghiệm tầm soát là bắt buộc, không thể bỏ qua dù cảm thấy khỏe mạnh.
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam cũng như các tổ chức sản khoa quốc tế, tất cả phụ nữ mang thai đều nên được tầm soát tiểu đường thai kỳ vào tuần thai 24–28. Đây là giai đoạn mà các hormone thai kỳ tiết ra nhiều nhất, kháng insulin cũng rõ rệt nhất, do đó kết quả xét nghiệm ở thời điểm này phản ánh chính xác nhất tình trạng thực tế của mẹ bầu.
Nếu xét nghiệm quá sớm chẳng hạn ở tuần 10–12 cơ thể chưa đủ mức kháng insulin để bộc lộ bệnh, dễ cho kết quả âm tính giả. Xét nghiệm quá muộn, sau tuần 32, thì dù phát hiện ra vẫn khó can thiệp hiệu quả vì thời gian kiểm soát còn lại không nhiều.
Một số nhóm mẹ bầu có nguy cơ cao cần được xét nghiệm ngay từ lần khám thai đầu tiên (tam cá nguyệt thứ nhất), bao gồm:
Nếu kết quả lần đầu bình thường nhưng thuộc nhóm nguy cơ cao, bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm lại vào tuần 24–28 để chắc chắn.
Dù đa số không có triệu chứng, một số dấu hiệu như khát nước nhiều bất thường, đi tiểu thường xuyên hơn mức thông thường của thai kỳ, mệt mỏi kéo dài dù nghỉ ngơi đủ giấc, hoặc siêu âm phát hiện thai to hơn tuổi thai đều là lý do để đề nghị bác sĩ xét nghiệm sớm hơn lịch thông thường.
Hiện nay có hai phương pháp chính được áp dụng tại các cơ sở y tế Việt Nam:
Phương pháp một bước (OGTT 75g): Mẹ bầu uống 75g glucose hòa tan, sau đó lấy máu tại các mốc 0 giờ, 1 giờ và 2 giờ để đo đường huyết. Đây là phương pháp được WHO và nhiều hướng dẫn lâm sàng khuyến cáo vì vừa tầm soát vừa chẩn đoán trong một lần xét nghiệm.
Phương pháp hai bước: Bước đầu dùng GCT (uống 50g glucose, lấy máu sau 1 giờ). Nếu kết quả nghi ngờ, mẹ bầu sẽ làm thêm OGTT 100g để xác nhận. Phương pháp này từng phổ biến hơn, nhưng hiện nhiều nơi chuyển dần sang OGTT 75g một bước để tiết kiệm thời gian cho mẹ bầu.
Kết quả xét nghiệm tiểu đường thai kỳ phụ thuộc rất nhiều vào việc mẹ bầu chuẩn bị đúng cách. Cụ thể, trong 3 ngày trước xét nghiệm, chế độ ăn cần đảm bảo đủ carbohydrate (tối thiểu 150g/ngày) không nên kiêng tinh bột trước xét nghiệm vì sẽ cho kết quả sai lệch. Đêm trước khi xét nghiệm cần nhịn ăn ít nhất 8 tiếng (uống nước lọc vẫn được), và khi đến làm xét nghiệm, mẹ bầu nên ngồi nghỉ yên tĩnh, không vận động mạnh trong suốt thời gian chờ lấy máu.
Với OGTT 75g, kết quả dương tính (tức là mắc tiểu đường thai kỳ) khi chỉ cần một trong ba mốc đo vượt ngưỡng:
Bác sĩ sẽ giải thích kết quả và đưa ra hướng xử lý phù hợp từ điều chỉnh chế độ ăn, theo dõi đường huyết tại nhà, đến dùng insulin nếu cần thiết.
Không phải cứ là bệnh viện lớn thì mới tốt. Khi chọn địa điểm xét nghiệm tiểu đường thai kỳ tại Hà Nội, mẹ bầu nên cân nhắc một số tiêu chí thực tế hơn:
Đầu tiên là quy trình lấy mẫu và bảo quản. Kết quả đường huyết có thể sai lệch nếu máu không được xử lý đúng cách sau khi lấy. Một cơ sở có hệ thống xét nghiệm chuẩn ISO hoặc được kiểm định chất lượng sẽ đảm bảo kết quả chính xác hơn.
Thứ hai là thời gian trả kết quả và tư vấn sau xét nghiệm. Biết kết quả dương tính mà không được tư vấn ngay thì mẹ bầu sẽ hoang mang. Một địa chỉ tốt sẽ có bác sĩ sản khoa sẵn sàng giải thích kết quả và đưa ra phác đồ theo dõi cụ thể.
Thứ ba là không gian và thái độ phục vụ. Mẹ bầu cần ngồi chờ ít nhất 2 tiếng trong quá trình làm OGTT môi trường thoải mái, nhân viên ân cần là yếu tố không nên bỏ qua.
Trong số các địa chỉ được nhiều mẹ bầu Hà Nội tin tưởng, phòng khám I-Medicare là cái tên đáng để tham khảo. Đây là phòng khám đa khoa quốc tế với chuyên khoa sản - phụ khoa được đầu tư bài bản, phù hợp với nhu cầu theo dõi thai kỳ toàn diện chứ không chỉ dừng lại ở một lần xét nghiệm đơn lẻ.
Khi đến I-Medicare để tầm soát tiểu đường thai kỳ, mẹ bầu thường được thực hiện gói dịch vụ kết hợp, bao gồm:
Điểm cộng của I-Medicare so với bệnh viện công cỡ lớn là thời gian chờ ngắn hơn và sự chú tâm của bác sĩ dành riêng cho từng bệnh nhân. Với xét nghiệm OGTT vốn đòi hỏi mẹ bầu phải ở lại 2 tiếng liên tục môi trường thoải mái, không ồn ào, không phải ngồi chen chúc là điều thực sự tạo ra sự khác biệt.
Dù chọn địa chỉ nào, mẹ bầu nên đặt lịch trước thay vì đến trực tiếp đặc biệt với xét nghiệm OGTT vì phải nhịn đói từ đêm hôm trước, nếu đến mà không có lịch, đợi lâu rồi lại phải về và nhịn lại lần nữa là rất mệt. Nên đặt lịch vào buổi sáng sớm để quá trình làm xét nghiệm kết thúc trước giữa trưa, tránh bị hạ đường huyết khi chờ lâu.
🇻🇳 PHÒNG KHÁM ĐA KHOA I-MEDICARE 🇰🇷
Địa chỉ: Tầng 1, Trung tâm thương mại The Garden, Mễ Trì, Hà Nội
Hotline: 024.3880.3333
Thứ Hai - Thứ Sáu: 8:30 - 19:30 | Thứ Bảy: 8:30 - 17:30 | Chủ nhật: 8:30 - 15:30
Website: imedi.com.vn
Zalo OA: zalo.me/pkdkimedicare
KakaoTalk: http://pf.kakao.com/_WxikRK
Facebook: https://www.facebook.com/pkdk.imedicare
Tiếng Việt
English
한국어
