Loét trong cánh mũi (loét niêm mạc mũi) là các tổn thương nông xuất hiện ở lớp niêm mạc bên trong khoang mũi, thường gặp nhất tại vách ngăn và vùng cánh mũi. Đây là khu vực có niêm mạc mỏng, nhiều mạch máu và tuyến nhầy, nên rất dễ bị tổn thương khi có va chạm, ngoáy mũi hoặc khi thời tiết, độ ẩm thay đổi.
Trong đa số trường hợp, vết loét nằm ở vị trí cánh mũi là tổn thương lành tính, kích thước nhỏ (chỉ vài milimét), thường biểu hiện dưới dạng vết trầy xước, nứt nẻ hoặc mảng đỏ sưng nhẹ. Người bệnh có thể cảm thấy ngứa, đau nhói nhẹ hoặc khó chịu khi chạm vào. Nếu không kèm nhiễm trùng, các vết loét này thường tự lành sau khoảng 7-10 ngày mà không cần điều trị đặc biệt.
Tuy đa số loét cánh mũi là lành tính, nhưng trong một số trường hợp, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nghiêm trọng. Bạn cần đặc biệt lưu ý khi vết loét kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc kèm theo các biểu hiện bất thường. Việc nhận biết sớm giúp chủ động thăm khám và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
Cần cảnh giác nếu vết loét trong cánh mũi có các dấu hiệu sau:
Những biểu hiện này có thể liên quan đến nhiễm trùng lan rộng, viêm xoang mạn tính hoặc hiếm gặp hơn là các bệnh lý toàn thân như lao, giang mai, u hạt kèm viêm đa mạch. Đặc biệt, nếu vết loét có bờ sần sùi, màu sắc bất thường, bạn nên đến cơ sở y tế chuyên khoa Tai Mũi Họng để được chẩn đoán chính xác và điều trị sớm.
Để hiểu vì sao loét mũi xảy ra, cần nhìn vào cấu trúc đặc biệt của niêm mạc mũi. Lớp niêm mạc này có vai trò giữ ẩm, lọc không khí và bảo vệ đường hô hấp khỏi bụi bẩn, vi khuẩn. Khi lớp bảo vệ tự nhiên này bị khô, kích ứng hoặc tổn thương, các vết loét trong mũi rất dễ hình thành.
Niêm mạc mũi cần được giữ ẩm liên tục nhờ lớp chất nhầy do các tuyến nhầy tiết ra. Khi không khí khô, sử dụng điều hòa hoặc máy sưởi nhiều, hay có thói quen thở bằng miệng, niêm mạc dễ bị khô và nứt nẻ. Các vết nứt nhỏ này chính là nguyên nhân ban đầu dẫn đến vết loét bên trong mũi.
Khi niêm mạc mũi đã bị tổn thương, các tác động cơ học như ngoáy mũi, cọ xát mạnh hoặc xì mũi sai cách sẽ khiến vết thương nặng hơn. Vi khuẩn thường trú trong mũi, đặc biệt là Staphylococcus aureus, dễ xâm nhập vào vùng tổn thương, gây viêm và tạo mủ. Khi đó, vết loét khó lành, có thể lan rộng sang vùng xung quanh và trở nên nghiêm trọng hơn.
Khi niêm mạc mũi bị tổn thương, hệ miễn dịch sẽ huy động các tế bào đến vùng này để chống nhiễm trùng và giúp vết thương lành lại. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân gây loét không được loại bỏ, như không khí vẫn khô, thói quen ngoáy mũi còn tiếp diễn hoặc bệnh lý nền chưa kiểm soát, tình trạng viêm sẽ kéo dài. Lúc này hình thành vòng xoắn bệnh lý: viêm làm niêm mạc tổn thương nặng hơn, niêm mạc tổn thương lại dễ viêm nhiễm, khiến vết loét lâu lành và dễ tái phát.
Bên trong cánh mũi bị loét có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ những thói quen sinh hoạt hằng ngày đến các bệnh lý nền phức tạp cần được lưu ý.
Đây là nguyên nhân thường gặp nhất, đặc biệt ở người sống trong môi trường khô hanh hoặc làm việc lâu trong phòng điều hòa. Khi không khí thiếu độ ẩm, niêm mạc mũi dễ bị mất nước, trở nên khô rát và nứt nẻ. Tình trạng này hay gặp vào mùa đông, những ngày hanh khô, hoặc khi sử dụng máy sưởi, máy lạnh liên tục, làm tăng nguy cơ hình thành viêm loét.
Ngoáy mũi là thói quen tưởng như vô hại nhưng rất dễ làm tổn thương niêm mạc mũi. Móng tay, lực ngoáy mạnh hoặc ngoáy mũi thường xuyên có thể gây trầy xước, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Tương tự, thổi mũi quá mạnh, nhất là khi đang nghẹt mũi do cảm lạnh hoặc viêm mũi dị ứng, cũng khiến niêm mạc bị tổn thương và dễ dẫn đến loét.
Viêm mũi do virus hoặc vi khuẩn khiến niêm mạc mũi sưng nề và tăng tiết dịch, làm lớp niêm mạc trở nên mỏng manh, dễ tổn thương. Khi viêm kéo dài hoặc điều trị không đúng cách, vùng niêm mạc viêm có thể tiến triển thành loét. Đặc biệt, nhiễm vi khuẩn Staphylococcus aureus thường tạo các ổ mủ nhỏ trong mũi, khi vỡ ra sẽ để lại vết loét đau rát và khó lành.
Lạm dụng thuốc xịt mũi co mạch, đặc biệt là các loại chứa corticosteroid hoặc thuốc thông mũi (decongestant), có thể làm khô và tổn thương niêm mạc nếu dùng kéo dài hoặc không đúng chỉ định. Nhiều người tự ý xịt mũi khi nghẹt mũi mà không kiểm soát thời gian sử dụng, khiến niêm mạc ngày càng phụ thuộc thuốc. Hậu quả là viêm mũi do thuốc, niêm mạc mũi tổn thương mạn tính và dễ hình thành loét.
Một số bệnh lý nền có thể khiến vết loét khó lành và dễ tái phát, bao gồm đái tháo đường, suy giảm miễn dịch, bệnh gan thận mạn tính hoặc các rối loạn tự miễn. Ở người tiểu đường, tuần hoàn máu kém và khả năng chống nhiễm trùng suy giảm khiến các tổn thương nhỏ cũng kéo dài dai dẳng.
Tương tự, người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc điều trị hóa trị thường có sức đề kháng thấp, làm tăng nguy cơ loét mũi kéo dài và nhiễm trùng tái diễn.
Phần lớn các trường hợp loét mũi là lành tính, tuy nhiên nếu xuất hiện những dấu hiệu bất thường, bạn không nên chủ quan mà cần đi khám bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Nếu vết loét trong mũi kéo dài trên 14-21 ngày mà không có dấu hiệu lành, bạn nên đi khám sớm. Tình trạng này có thể liên quan đến nhiễm trùng dai dẳng, bệnh lý nền chưa được phát hiện, hoặc hiếm gặp hơn là bệnh tự miễn, tổn thương dạng hạt hay ung thư vùng mũi. Thăm khám kịp thời giúp bác sĩ xác định đúng nguyên nhân và đưa ra hướng điều trị phù hợp, tránh biến chứng kéo dài.
Khi loét mũi kèm theo chảy máu tự nhiên hoặc chảy máu nhiều lần trong tuần, bạn cần đặc biệt lưu ý. Chảy máu có thể là do vết loét đã ăn sâu vào lớp mô có nhiều mạch máu, hoặc do có rối loạn đông máu tiềm ẩn. Ngoài ra, nếu máu chảy ra có màu sẫm, tanh hôi hoặc lẫn mủ, đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng nghiêm trọng cần được xử lý ngay.
Thông thường, loét trong mũi chỉ gây cảm giác khó chịu nhẹ và có thể tự lành. Tuy nhiên, bạn cần đặc biệt cảnh giác nếu xuất hiện đau nhức dữ dội, sưng lan vùng mũi, má, kèm theo đau đầu kéo dài hoặc sốt cao. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy nhiễm trùng đã lan sang các xoang hoặc mô xung quanh mũi.
Trong những trường hợp nặng, nhiễm trùng vùng mũi - xoang có thể lan rộng đến hốc mắt hoặc não, làm tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng như viêm ổ mắt, viêm màng não hoặc áp xe não.
Vì vậy, khi loét mũi đi kèm các triệu chứng toàn thân bất thường, bạn nên đến khám chuyên khoa Tai Mũi Họng sớm để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời, tránh những hậu quả nguy hiểm cho sức khỏe.
Nếu bạn hoặc người xung quanh nhận thấy mũi có mùi hôi bất thường, đây là dấu hiệu cảnh báo rõ ràng của nhiễm trùng trong khoang mũi hoặc tình trạng tổ chức hoại tử niêm mạc. Triệu chứng này thường đi kèm với loét mũi có mủ, viêm xoang mạn tính kéo dài, hoặc dị vật mắc trong mũi, đặc biệt hay gặp ở trẻ nhỏ.
Mùi hôi từ mũi cho thấy ổ viêm đã tiến triển và có nguy cơ lan rộng nếu không được xử trí đúng cách. Việc tự ngoáy mũi, nhỏ thuốc hoặc rửa mũi không phù hợp tại nhà có thể khiến tình trạng nặng hơn, làm nhiễm trùng lan sâu. Khi gặp dấu hiệu này, bạn nên đến cơ sở y tế hoặc chuyên khoa Tai Mũi Họng để được nội soi mũi, xác định chính xác nguyên nhân và điều trị kịp thời, giúp ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe đường hô hấp.
Nếu loét mũi tái phát thường xuyên, xảy ra hàng tháng hoặc vài tháng một lần, đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý mạn tính, yếu tố môi trường kéo dài hoặc thói quen sinh hoạt chưa được điều chỉnh. Tình trạng này đôi khi liên quan đến nhiễm virus herpes simplex, viêm mũi teo, hoặc các bệnh tự miễn như lupus ban đỏ.
Việc xác định đúng nguyên nhân gốc rễ không chỉ giúp điều trị hiệu quả mà còn giảm nguy cơ loét mũi tái phát, bảo vệ niêm mạc mũi và sức khỏe đường hô hấp về lâu dài.
Đây là thắc mắc thường gặp khi nhiều người phát hiện có vết loét trong mũi. Thực tế, loét mũi có nguy hiểm hay không còn phụ thuộc vào nguyên nhân gây loét, mức độ tổn thương và thời gian tồn tại của vết loét.
Trong đa số trường hợp, vết loét thường lành tính và không nguy hiểm. Các vết loét nhỏ do khô mũi, ngoáy mũi hoặc viêm mũi nhẹ thường có thể tự lành sau khoảng 7-10 ngày mà không để lại biến chứng.
Bạn chỉ cần giữ vệ sinh mũi đúng cách, tránh tác động cơ học, hạn chế các yếu tố kích thích và duy trì độ ẩm cho niêm mạc mũi, tình trạng sẽ dần cải thiện. Tuy nhiên, không nên chủ quan. Hãy theo dõi sát diễn biến của vết loét và đi khám nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường hoặc kéo dài.
Dù không thường gặp, loét mũi vẫn có thể gây biến chứng nghiêm trọng nếu không được xử trí đúng cách. Khi nhiễm trùng lan rộng, người bệnh có nguy cơ bị áp xe mũi, viêm xoang cấp hoặc mạn tính, thậm chí viêm màng não nếu vi khuẩn lan theo hệ tĩnh mạch vùng mặt.
Vì vậy, vùng tam giác nguy hiểm trên khuôn mặt từ sống mũi đến hai góc miệng luôn được khuyến cáo không tự ý nặn, cạy hay can thiệp thô bạo vào các tổn thương.
Ngoài ra, loét mũi kéo dài có thể làm thủng vách ngăn mũi, gây thay đổi cấu trúc mũi, khó thở mạn tính và ảnh hưởng đến thẩm mỹ. Trong một số trường hợp liên quan đến bệnh tự miễn hoặc khối u, tổn thương còn có thể gây hoại tử sụn, xương và dẫn đến sụp sống mũi nếu không được điều trị kịp thời.
Ngay cả khi không đe dọa tính mạng, loét mũi tái phát vẫn ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng cuộc sống. Cảm giác ngứa rát, đau âm ỉ kéo dài khiến người bệnh khó tập trung làm việc, dễ mệt mỏi và mất ngủ.
Bên cạnh đó, việc thường xuyên phải lau mũi, lo sợ mùi hôi hoặc chảy máu đột ngột còn gây căng thẳng tâm lý, làm giảm sự tự tin khi giao tiếp và sinh hoạt hằng ngày.
Việc điều trị vết loét trong mũi cần được cá nhân hóa theo nguyên nhân gây bệnh và mức độ tổn thương niêm mạc. Dưới đây là những phương pháp điều trị loét mũi thường được bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng khuyến cáo, giúp vết loét nhanh lành và hạn chế tái phát.
- Rửa mũi đúng cách: Dùng nước muối sinh lý rửa mũi 2-3 lần mỗi ngày để làm sạch vi khuẩn, loại bỏ dịch nhầy và giữ ẩm niêm mạc. Có thể sử dụng dung dịch pha sẵn hoặc tự pha theo tỷ lệ 9g muối/1 lít nước đun sôi để nguội.
- Giữ ẩm niêm mạc mũi: Thoa một lớp mỏng vaseline hoặc dầu dừa tinh khiết vào vùng niêm mạc khô, nứt để tạo lớp bảo vệ và hỗ trợ lành vết loét. Không bôi quá sâu vào mũi và luôn rửa tay sạch trước khi thực hiện.
- Tránh các yếu tố gây tổn thương: Không ngoáy mũi, không hỉ mũi mạnh, hạn chế khói bụi, hóa chất và không khí quá khô để tránh làm vết loét nặng hơn.
Thực hiện đúng các bước trên sẽ giúp loét mũi nhẹ nhanh lành và giảm nguy cơ tái phát.
Khi loét trong cánh mũi không còn là tổn thương đơn thuần, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị theo nguyên nhân cụ thể, thường theo các bước sau:
Bôi thuốc kháng sinh tại chỗ:
Với loét mũi có dấu hiệu nhiễm trùng nhẹ, bác sĩ có thể kê thuốc mỡ kháng sinh như mupirocin hoặc fusidic acid để bôi trực tiếp. Các thuốc này giúp tiêu diệt vi khuẩn và giảm viêm tại chỗ.
Dùng kháng sinh đường uống (nếu cần):
Trường hợp nhiễm trùng nặng, loét lan rộng hoặc có nguy cơ biến chứng, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh uống như amoxicillin hoặc cephalexin trong khoảng 7-10 ngày, tùy mức độ bệnh.
Điều trị nguyên nhân dị ứng:
Nếu loét mũi liên quan đến viêm mũi dị ứng, thuốc xịt corticosteroid mũi như fluticasone hoặc mometasone có thể được sử dụng để giảm viêm và phù nề niêm mạc.
Lưu ý: Tất cả các loại thuốc trên cần được dùng đúng liều, đúng thời gian theo chỉ định của bác sĩ để tránh tác dụng phụ và giúp loét mũi lành an toàn, hiệu quả.
Với những trường hợp loét mũi không đơn thuần, liên quan đến bệnh lý tự miễn, thủng vách ngăn mũi hoặc khối u lành tính, bác sĩ Tai Mũi Họng sẽ tiến hành thăm khám chuyên sâu để xác định chính xác nguyên nhân, bao gồm:
Dựa trên kết quả chẩn đoán, hướng điều trị sẽ được cá nhân hóa, có thể gồm:
Việc điều trị đúng nguyên nhân giúp vết loét lành bền vững và hạn chế tối đa nguy cơ tái phát.
Để phòng ngừa loét mũi tái phát, bạn cần chú ý điều chỉnh cả môi trường sống lẫn thói quen sinh hoạt hằng ngày:
Bên cạnh đó, hãy vệ sinh mũi đúng cách:
Những thói quen đơn giản này giúp bảo vệ niêm mạc mũi và hạn chế tổn thương tái diễn hiệu quả.
Loét trong cánh mũi là tình trạng thường gặp nhưng không nên chủ quan, nhất là khi vết loét kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường. Hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo và điều trị đúng cách sẽ giúp bảo vệ niêm mạc mũi và sức khỏe hô hấp. Khi cần thiết, bạn nên thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng tại I-Medicare để được tư vấn và điều trị kịp thời, an toàn.
Tiếng Việt
English
한국어
