Trời lạnh bị chóng mặt có thể không nguy hiểm nếu chỉ xảy ra thoáng qua do co mạch, tụt huyết áp nhẹ hoặc thay đổi tư thế đột ngột. Tuy nhiên, nếu chóng mặt lặp lại nhiều lần, kéo dài, kèm đau đầu, buồn nôn, tê yếu tay chân hoặc tăng huyết áp, đây có thể là dấu hiệu của rối loạn tiền đình, tim mạch hoặc bệnh lý mạch máu não và cần được thăm khám sớm.
Trong đa số trường hợp, cảm giác chóng mặt nhẹ xảy ra ngay khi tiếp xúc với không khí lạnh chỉ kéo dài trong thời gian ngắn và được xem là phản ứng sinh lý bình thường. Nguyên nhân là do hệ tuần hoàn đang điều chỉnh để thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ. Khi cơ thể đã quen với môi trường lạnh, triệu chứng này thường tự hết và không gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.
Ngược lại, cần thận trọng nếu chóng mặt khi trời lạnh xảy ra lặp đi lặp lại, kéo dài trên 15-20 phút hoặc kèm theo các biểu hiện bất thường như:
Những dấu hiệu này có thể liên quan đến rối loạn huyết áp, bệnh tim mạch hoặc các bệnh lý mạn tính tiềm ẩn. Đặc biệt, người có tiền sử tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim mạch cần theo dõi sát và nên đi thăm khám sớm để được đánh giá và xử trí kịp thời.
Khi cơ thể tiếp xúc với nhiệt độ thấp, hệ sinh lý sẽ kích hoạt nhiều phản ứng để thích nghi và giữ ấm. Chính những thay đổi này là nguyên nhân khiến nhiều người cảm thấy chóng mặt khi thời tiết trở lạnh.
Khi không khí lạnh tác động lên da, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách co các mạch máu ngoại vi để giữ ấm và bảo vệ các cơ quan quan trọng bên trong. Tuy nhiên, sự co mạch này có thể làm giảm lượng máu lưu thông lên não, nhất là ở người có tuần hoàn kém hoặc đã có vấn đề về mạch máu não. Khi não không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, cơ thể sẽ xuất hiện cảm giác hoa mắt, chóng mặt.
Nhiều người thường chuyển đột ngột từ môi trường ấm sang ngoài trời lạnh, hoặc ngược lại, khiến cơ thể không kịp thích nghi. Sự chênh lệch nhiệt độ lớn trong thời gian ngắn buộc hệ thần kinh tự chủ phải điều chỉnh nhanh, dễ làm rối loạn nhịp tim và khiến huyết áp tăng giảm thất thường. Tình trạng này thường gặp hơn ở người cao tuổi và những người có bệnh mạn tính, do khả năng điều hòa của cơ thể kém ổn định hơn.
Đây là nguyên nhân thường bị nhiều người bỏ qua. Khi trời lạnh, cảm giác khát giảm rõ rệt nên nhiều người uống ít nước hơn, trong khi cơ thể vẫn liên tục mất nước qua hơi thở và da. Không khí lạnh và khô làm quá trình hô hấp tăng lên, khiến tình trạng mất nước diễn ra âm thầm mà khó nhận biết. Khi cơ thể thiếu nước, máu trở nên đặc hơn, lưu thông kém, làm giảm lượng oxy lên não và dễ gây chóng mặt, choáng váng.
Khi trời lạnh, nhiều người có xu hướng ít vận động, ngồi co người để giữ ấm. Thói quen này làm máu lưu thông kém, đặc biệt là dòng máu lên tim và não. Bên cạnh đó, việc giảm vận động khiến hoạt động của hệ tim mạch chậm lại, dễ dẫn đến tình trạng thiếu máu não tạm thời và gây cảm giác chóng mặt.
Nếu bạn thường xuyên bị chóng mặt mỗi khi trời lạnh hoặc cảm giác này kéo dài không dứt, đó có thể không chỉ là phản ứng thông thường của cơ thể mà còn là dấu hiệu cảnh báo một số vấn đề sức khỏe tiềm ẩn cần được lưu ý.
Rối loạn huyết áp là một trong những nguyên nhân thường gặp gây chóng mặt khi trời lạnh.
Những người đang điều trị tăng huyết áp cần đặc biệt thận trọng, vì thuốc hạ áp có thể làm huyết áp dao động mạnh hơn khi cơ thể phản ứng với lạnh, từ đó làm tăng nguy cơ chóng mặt và choáng ngất.
Thiếu máu do thiếu sắt, vitamin B12 hoặc axit folic khiến khả năng vận chuyển oxy của máu bị suy giảm. Khi trời lạnh, cơ thể cần nhiều oxy hơn để duy trì thân nhiệt, nhưng lượng oxy cung cấp không đủ sẽ dễ gây chóng mặt rõ rệt hơn.
Người bị thiếu máu thường kèm theo các biểu hiện:
Những triệu chứng này thường trở nên rõ hơn vào mùa lạnh và cần được thăm khám để xác định nguyên nhân thiếu máu và điều trị phù hợp.
Các bệnh lý tai trong, đặc biệt là viêm tiền đình hoặc sỏi tai, thường trở nên rõ rệt hơn khi thời tiết lạnh hoặc thay đổi đột ngột. Không khí lạnh có thể làm thay đổi áp suất trong tai trong, kích thích hệ tiền đình và các tế bào cảm nhận thăng bằng.
Hậu quả là người bệnh dễ gặp các triệu chứng như:
Những biểu hiện này thường nặng hơn khi thay đổi tư thế hoặc di chuyển và cần được thăm khám chuyên khoa tai mũi họng để xác định nguyên nhân chính xác.
Đây là tình trạng các mạch máu nhỏ ở tay và chân co thắt quá mức khi gặp lạnh hoặc căng thẳng. Dù biểu hiện chủ yếu xảy ra ở chi, nhưng cơ chế co mạch này cũng có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn não, từ đó gây cảm giác chóng mặt.
Người mắc tình trạng này thường có các dấu hiệu như:
Những triệu chứng trên cho thấy hệ mạch máu phản ứng quá nhạy cảm với lạnh và cần được theo dõi, đánh giá y tế nếu xảy ra thường xuyên.
Tuyến giáp đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa thân nhiệt và chuyển hóa năng lượng của cơ thể. Khi bị suy giáp, lượng hormone giáp sản xuất không đủ sẽ làm chuyển hóa chậm lại và tuần hoàn máu kém hơn.
Vì vậy, người bệnh thường:
Những dấu hiệu này cho thấy cơ thể khó thích nghi với nhiệt độ thấp và cần được kiểm tra chức năng tuyến giáp nếu tình trạng lặp lại thường xuyên.
Không phải cơn chóng mặt nào cũng lành tính. Bạn cần đặc biệt cảnh giác và đi khám hoặc tìm kiếm sự trợ giúp y tế ngay khi chóng mặt kèm theo các dấu hiệu bất thường dưới đây.
Nếu chóng mặt đi kèm với đau tức ngực, khó thở hoặc thở gấp, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo cơn đau thắt ngực hoặc nhồi máu cơ tim. Thời tiết lạnh khiến mạch máu co lại, làm tim phải hoạt động nhiều hơn, đặc biệt nguy hiểm ở người có xơ vữa động mạch.
Ngay cả khi các triệu chứng chỉ xuất hiện thoáng qua vài phút, bạn cũng không nên chủ quan và cần được thăm khám, cấp cứu kịp thời để tránh biến chứng nghiêm trọng.
Đây là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ não và cần được xử trí khẩn cấp. Nếu chóng mặt kèm theo tê hoặc yếu một bên mặt, tay hoặc chân, lú lẫn, nói khó hoặc nói không rõ, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức.
Thời tiết lạnh có thể làm huyết áp tăng cao và máu dễ đông hơn, từ đó làm tăng nguy cơ đột quỵ. Việc can thiệp sớm trong giờ vàng có ý nghĩa quyết định đến khả năng hồi phục và tính mạng người bệnh.
Khi não không được cung cấp đủ máu, thị giác có thể bị rối loạn rõ rệt. Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như nhìn mờ, nhìn đôi, hoặc tối sầm trước mắt, kèm theo cảm giác chóng mặt.
Đây là những dấu hiệu nghiêm trọng của thiếu máu não và cần được thăm khám sớm để loại trừ các vấn đề nguy hiểm liên quan đến mạch máu não, tránh bỏ lỡ thời điểm điều trị kịp thời.
Nếu chóng mặt đi kèm tim đập quá nhanh, quá chậm hoặc không đều, đây có thể là dấu hiệu của rối loạn nhịp tim. Thời tiết lạnh kích thích hệ thần kinh giao cảm, dễ làm khởi phát hoặc khiến tình trạng rối loạn nhịp trở nên nặng hơn.
Một số rối loạn nhịp tim nguy hiểm có thể dẫn đến ngất, suy tim hoặc đột tử nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Vì vậy, khi xuất hiện những biểu hiện này, người bệnh cần đi khám sớm để được đánh giá và xử trí đúng cách.
Một cơn chóng mặt thông thường do thay đổi thời tiết thường tự hết sau vài phút đến tối đa 15 phút. Tuy nhiên, nếu tình trạng chóng mặt kéo dài trên 30 phút, không có dấu hiệu thuyên giảm hoặc ngày càng nặng hơn, đây có thể là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang gặp vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Trong trường hợp này, người bệnh cần được thăm khám và can thiệp y tế kịp thời để xác định nguyên nhân và tránh các biến chứng nguy hiểm.
Khi bạn hoặc người thân bị chóng mặt trong thời tiết lạnh, việc xử trí đúng cách ngay từ đầu không chỉ giúp giảm nhanh triệu chứng khó chịu mà còn góp phần ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.
Xử trí ban đầu khi bị chóng mặt do thời tiết lạnh như sau:
- Di chuyển ngay đến nơi ấm áp, tránh gió lùa và dừng mọi hoạt động. Nếu đang ở ngoài trời, hãy tìm chỗ che chắn hoặc vào trong nhà càng sớm càng tốt.
- Ngồi hoặc nằm xuống ngay để tránh té ngã. Tư thế tốt nhất là nằm ngửa, nâng chân cao hơn đầu khoảng 30° giúp máu lưu thông lên não tốt hơn. Nếu không thể nằm, hãy ngồi và cúi đầu xuống giữa hai đầu gối để tăng lượng máu lên não.
- Uống từ từ một cốc nước ấm nhằm làm ấm cơ thể và bù nước. Tránh nước quá nóng vì có thể gây giãn mạch đột ngột, làm chóng mặt nặng hơn.
- Ăn nhẹ đồ ngọt dễ tiêu như bánh quy hoặc kẹo mềm để hỗ trợ tăng đường huyết, chỉ thực hiện khi đã ngồi hoặc nằm ổn định.
Cách xử trí đúng và kịp thời sẽ giúp giảm nhanh cảm giác chóng mặt khi trời lạnh và hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Giữ ấm cơ thể đúng cách giúp hạn chế tình trạng chóng mặt khi trời lạnh và bảo vệ hệ tim mạch, tuần hoàn. Việc làm ấm cần thực hiện đúng cách, từ từ để cơ thể thích nghi và tránh những rủi ro không đáng có:
- Mặc thêm quần áo hoặc đắp chăn để giữ ấm cơ thể, đặc biệt chú ý vùng đầu, cổ, bàn tay và bàn chân, đây đều là những nơi dễ mất nhiệt.
- Không làm ấm quá nhanh bằng các nguồn nhiệt trực tiếp như lò sưởi, bếp gas hoặc than nóng, vì có thể gây sốc nhiệt và làm rối loạn huyết áp, khiến chóng mặt nặng hơn.
- Làm ấm từ từ, tự nhiên, giúp cơ thể thích nghi dần với nhiệt độ môi trường, từ đó ổn định tuần hoàn và giảm nguy cơ biến chứng.
Giữ ấm đúng cách là yếu tố quan trọng giúp giảm chóng mặt khi thời tiết lạnh và bảo vệ sức khỏe tim mạch, não bộ.
Khi bị chóng mặt, nhiều người thường thở nhanh hoặc nín thở do lo lắng, khiến lượng oxy lên não càng giảm.
Hãy hít thở sâu và đều theo nhịp 4-7-8: hít vào 4 giây, giữ hơi 7 giây, thở ra 8 giây. Cách thở này giúp cân bằng oxy trong máu và làm dịu hệ thần kinh. Đồng thời, cố gắng giữ bình tĩnh vì căng thẳng sẽ làm mạch máu co thắt nhiều hơn, khiến chóng mặt nặng thêm.
Trong lúc chờ cơn chóng mặt giảm bớt, bạn nên theo dõi kỹ các biểu hiện đi kèm như nhịp tim, màu da, tình trạng ra mồ hôi hay cảm giác buồn nôn.
Nếu có người bên cạnh, hãy nhờ họ ghi lại thời điểm bắt đầu chóng mặt, mức độ nặng nhẹ và các triệu chứng xuất hiện kèm theo. Những thông tin này sẽ giúp bác sĩ đánh giá tình trạng chính xác hơn nếu bạn cần đi khám.
Để hạn chế tình trạng chóng mặt tái diễn trong mùa lạnh, bạn nên hình thành những thói quen chăm sóc sức khỏe phù hợp.
Hãy ăn đủ bữa, đặc biệt không bỏ bữa sáng vì thời tiết lạnh dễ làm hạ đường huyết. Uống đủ nước mỗi ngày, khoảng 1,5-2 lít, ngay cả khi không cảm thấy khát. Trước khi ra ngoài, cần mặc đủ ấm và chú ý giữ ấm vùng đầu, cổ.
Khi thay đổi tư thế, tránh đứng dậy quá nhanh từ tư thế nằm hoặc ngồi; nên di chuyển từ từ để cơ thể kịp thích nghi với sự thay đổi huyết áp. Duy trì vận động nhẹ trong nhà như đi bộ tại chỗ, giãn cơ để cải thiện tuần hoàn máu. Nếu đang điều trị bệnh mạn tính, tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều mà chưa có chỉ định của bác sĩ.
Việc phân biệt khi nào cần tự xử trí tại nhà và khi nào cần đến cơ sở y tế là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe và tránh bỏ lỡ những tình huống nguy hiểm.
Hãy gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến phòng cấp cứu ngay lập tức nếu cơn chóng mặt xuất hiện kèm theo các dấu hiệu bất thường nghiêm trọng. Đây có thể là biểu hiện của những tình trạng cấp cứu tim mạch thần kinh, cần được xử trí càng sớm càng tốt để tránh biến chứng nguy hiểm.
Cần cấp cứu ngay nếu chóng mặt kèm theo:
Những dấu hiệu trên có thể liên quan đến nhồi máu cơ tim, đột quỵ não hoặc vỡ phình động mạch não. Mỗi phút chậm trễ đều làm tăng nguy cơ tử vong hoặc di chứng không thể hồi phục.
Ngay cả khi các triệu chứng chỉ xuất hiện thoáng qua rồi tự hết, người bệnh vẫn cần đến bệnh viện để kiểm tra sớm. Đây có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), dấu hiệu cảnh báo một cơn đột quỵ nặng có thể xảy ra trong thời gian ngắn tiếp theo.
Nếu tình trạng chóng mặt lặp đi lặp lại mỗi khi trời lạnh, dù không kèm dấu hiệu nguy hiểm, bạn vẫn không nên chủ quan. Việc thăm khám sớm giúp phát hiện nguyên nhân tiềm ẩn và phòng ngừa biến chứng về sau.
Nên đặt lịch khám bác sĩ (tim mạch hoặc thần kinh) trong vòng 1 tuần nếu:
Cần theo dõi y tế chặt chẽ hơn nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ cao:
Ở những đối tượng này, chóng mặt khi trời lạnh có thể là dấu hiệu sớm của rối loạn tim mạch, tuần hoàn não hoặc biến chứng bệnh mạn tính đang tiến triển. Khám và theo dõi định kỳ sẽ giúp can thiệp kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc.
Nếu bạn đang điều trị tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc các bệnh mạn tính khác, nhưng vào mùa lạnh lại chóng mặt nhiều hơn hoặc nặng hơn, bạn nên chủ động gặp bác sĩ để được đánh giá và điều chỉnh thuốc khi cần thiết. Thời tiết lạnh có thể làm thay đổi phản ứng của cơ thể, khiến liều thuốc đang dùng không còn phù hợp.
Cần đặc biệt lưu ý:
Tuyệt đối không:
Bác sĩ sẽ xem xét toàn diện tình trạng sức khỏe, các bệnh lý nền và thuốc đang sử dụng để đưa ra phác đồ điều chỉnh an toàn, phù hợp nhất, giúp kiểm soát triệu chứng và phòng ngừa biến chứng.
Tình trạng trời lạnh bị chóng mặt không nên xem nhẹ, nhất là khi xảy ra lặp lại hoặc kèm theo những dấu hiệu bất thường. Việc hiểu đúng nguyên nhân, xử trí kịp thời và nhận biết thời điểm cần đi khám sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe an toàn trong mùa đông. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp tình trạng này, I-Medicare luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn và thăm khám chuyên sâu để phát hiện sớm nguy cơ và phòng ngừa biến chứng đáng tiếc.
Tiếng Việt
English
한국어
